Otomatik şanzımanın ömrü nasıl uzatılır?

Sürücüler arasında, otomatik şanzımanın manuelden daha az güvenilir ve daha kısa ömürlü olduğuna dair yanıltıcı bir kanı dolaşıyor. Doğru değil. Daha doğrusu, tam olarak doğru değil. Otomatik şanzıman bakımın kalitesi ve kullanım koşulları konusunda sadece daha titizdir; dolayısıyla otomatik şanzımana doğru ve zamanında bakım yapar, doğru kullanırsanız, bu aktarma organı manuel olandan daha az değil, hatta daha uzun dayanabilir.

İşte otomatik şanzımanlı araç sahiplerinin anlaması ve aklında tutması gereken birkaç önemli ayrıntı:

• Otomatik şanzımandaki “kick-down” yalnızca aşırı durumlar için! Sonuçta elinizdeki bir spor araba değil, değil mi? O halde sivil arabanızı da spor arabaya çevirmeyin. İçinizde bir sokak yarışçısı yaşıyorsa, otomatik şanzıman kesinlikle sizin seçiminiz değil. Yüksek devirlerde şanzımandaki yağın sıcaklığı yükselir ve balatalar (debriyaj diskleri) daha hızlı aşınır. Güvenlik açısından da direksiyon başındayken ani hareketler yapmamakta fayda var.

• Şanzıman yağı zamanında değiştirilmeli! Evet, servis kitapçığında 60 bin kilometre ya da iki yıl (hangisi önce gelirse) yazıyorsa, öyle yapmak gerekir. Otomatik şanzıman yağın kalitesine son derece duyarlıdır, zamanla (kilometreyle) yağ kullanım özelliklerini ciddi ölçüde kaybeder. Otomatik şanzıman onarımı da çok pahalı bir iştir.

• Hiçbir ikame yok! Şanzımanınız için araç üreticisinin orijinal şanzıman yağı varsa yalnızca onu kullanın! Sadece ATF adı genellikle yetmez: şanzıman üreticileri çoğu zaman yağlara, DEXRON III gibi standart kalite sınıflarını aşan kendi ek şartlarını koyar.

• Trafik ışıklarında ve trafik sıkışıklığında şanzımanı kesinlikle “park” ya da “nötr” konumuna almayın: birkaç dakika “drive” konumunda durmanın zararı ve aşınması, defalarca ileri-geri geçişten çok (onlarca kat) daha azdır.

• Kışın otomatik şanzıman mutlaka ısıtılmalı! Marka, model, şanzıman yağı türü gibi hiçbir şeye bakmadan, soğukta arabayı çalıştırın, fren pedalını bırakmadan birkaç dakika “drive”, sonra birkaç dakika da “reverse” konumuna alın. -10 derecede 4-5 dakikalık böyle bir ısıtma gayet yeterlidir.

• El freni her zaman çekilmeli! Aracınız eğimde dursa da durmasa da, otomatik şanzıman için doğru ve güvenli motor çalıştırma ve durdurma şu sırayla yapılır:

1. Motoru durdurma: aracı tam durdurun — (ayağınızı fren pedalından çekmeden) “park” konumu — (freni hâlâ bırakmadan) el frenini çekin — motoru durdurun
2. Motoru çalıştırma: fren pedalına basın — motoru çalıştırın — (freni bırakmadan) “drive” ya da “reverse” konumu — el frenini indirin — freni bırakın.