Hangi etkenler servis aralığını kısaltır?

Başlıcaları mevsim, kullanım biçimi, bir de yakıt ile sarf malzemelerinin kalitesidir. Bazı otomobil ve motor yağı üreticileri, kullanım koşullarına göre motor yağının ne sıklıkla değiştirilmesi gerektiği konusunda farklı tavsiyeler verir. Özellikle aracın “ağır koşullarda” kullanımı diye bir tanım karşınıza çıkar; bu koşullarda motor yağı daha sık değiştirilmelidir.

Peki “ağır koşullar” nedir?

Şaşırtıcı ama bu, birçok sürücünün aklından geçenden hiç de farklı bir şey. Motorda gerçekleşen süreçlerin fiziğine ve kimyasına çok girmeden, motor için “ağır” sayılan ve motor yağının ömrünü ciddi biçimde kısaltan başlıca kullanım biçimlerini sıralayabiliriz. Yani “ağır” koşullar şunlardır:

1. Aracın düzensiz kullanılması ya da kullanımda uzun aralar verilmesi. “Araba her gün yürümeli!” diye bir halk sözü vardır, hatırlarsınız. Gerçekten de öyle. Haftada bir çalıştırılan ya da örneğin kışın hiç çalıştırılmayan bir motorun çok daha fazla ilgiye, daha sık yağ değişimine ihtiyacı vardır ve büyük olasılıkla her gün çalışan benzerinden daha kısa ömürlü olur.

Evet, tam olarak öyle; bunun nedeni uzun bekleme sürelerinde motorun içinde oluşan yoğuşma suyudur. Benzin veya dizel yakıtın yanma ürünleriyle karışan bu yoğuşma suyu, motoru içeriden kemiren oldukça etkili bir asittir. Bu yüzden oto pazarındaki satıcıların “araba ile dedem haftada bir markete giderdi” hikâyeleri, aracın durumu açısından aslında çok şüpheli bir reklamdır. Ama vakaların yüzde 99’unda bu zaten, kilometresi pervasızca geri alınmış aracı örten bir yalan olduğundan, bunu çok dert etmeye gerek yok.

2. Düzenli olarak kısa mesafelerin katedilmesi. Evinizle işyeriniz arasında kaç kilometre var? Sabah (ve buna bağlı olarak akşam) yolun ne kadarını çalışma sıcaklığına ulaşmamış motorla gittiğinize hiç dikkat ettiniz mi? Yani motorunuzun işe giderken tamamen ısınmaya vakit bulduğundan emin misiniz? Bu yine bütün sonuçlarıyla yoğuşma suyu meselesi. Özellikle kışın.

3. Trafik sıkışıklığı ve dur-kalk düzeni. Okuldaki fizik dersini hatırlıyorsanız, motora binen en büyük yükün yerinden kalkış anında oluştuğunu bilirsiniz. Yağ tam bu anlarda daha çok ısınır ve özelliklerini en yoğun biçimde yitirir.

4. Dağlık arazide sürüş, römork çekme ve sürekli yüklü araçla seyahat. Yine motora binen yük artar ve bu, motor yağının erken oksitlenmesine ve koyulaşmasına yol açar.

5. Aracın tozlu veya kirli havada kullanılması. Batı Avrupa’nın pek çok ülkesinde ayakkabıların akşam da sabahki kadar temiz kaldığını hiç fark ettiniz mi? Orada toz daha az olduğunu mu sanıyorsunuz? Belki öyledir, ama asıl mesele oralarda sokakların yıkanması! Düzenli olarak, yılın her mevsiminde. Avrupalı üreticiler motor yağının sadece kirlenip özelliklerini tamamen yitirdiği süreyi işte bu temiz, çok az toz ve pis olan sokaklar için hesaplıyor. Yağ değişimiyle birlikte değiştirdiğiniz hava filtreleri de tam bu sokaklar için geliştiriliyor. Yabancı markaların servis kitapçıklarında hava filtresinin 60 bin km’de bir değiştirileceğinin yazması da bu yüzden sık görülen bir şey!

6. Düşük kaliteli yakıt. Burada her şey belli gibi: silindirlerde yanmayan her şey motor yağına çöker ve etkinliğini ciddi biçimde düşürür. Bu yüzden, Avrupa menşeli araçların yağ ve sarf malzemesi değişim aralığına dair tavsiyelerinin Avrupa yakıt kalitesine göre yazıldığını bilmek gerekir. Pompacı Fedya’nın, az önce Jiguli’si için depodan bir bidon benzin çektikten sonra oraya ne doldurduğunu Almanlar kâbuslarında bile göremez. Zaten yakıtın çıkışta fabrika kalitesi de Avrupa’da ve Ukrayna’da çok farklı; bunu kabul etmek gerek.

7. Trafik sıkışıklığı ve motorun rölantide çalışması. Motor çalışır durumda beklerken soğutma sisteminin verimi ciddi biçimde düşer, yağ ısınır.

Böylece, bir aracın ideal kullanım koşullarının, boş araçla, ılımlı hızlarda, temiz Avrupa yollarında ve üstelik Avrupa yakıtıyla düzenli uzun yolculuklar olduğu açıktır. Sizin koşullarınız bundan farklıysa, araç üreticisinin yağın ne sıklıkla değiştirileceğine ilişkin tavsiyesini düzeltmeniz gerekir. Elbette, kısaltma yönünde.

8. Vakumlu ya da diğer adıyla ekspres yağ değişimi.