ABD’den gelen araç: kullanım kılavuzunda ILSAC ya da dexos yazıyorsa hangi yağ doldurulmalı?

Amerikan müzayedesinden araç getiren herkesin er geç kendine sorduğu soru: motora ne doldurmalı? Servis kitapçığı yok, İngilizce kullanım kılavuzunda 0W-20, bir tür “yıldız” ve anlaşılmaz kodlar yazıyor; dükkânda ise kendinden emin bir şekilde ACEA A3/B4’lü 5W-40 öneriyorlar: Avrupa yağı “daha ciddi”, daha koyu, bizim yollar için diye. Böyle araç epey var: Ukrayna’da örneğin son zamanlarda ithal edilen ikinci el binek araçların yaklaşık her dördüncü ya da beşincisi ABD’den geldi ve elektrikli araçların yanında benzinli Ford Escape, Nissan Rogue ya da Jeep Cherokee de bolca bulunuyor. Ama “Avrupa’dan” demek “daha iyi” demek değil, daha koyu demek de “daha güvenilir” demek değil.

Burada konu benzinli araçlar ve hibritler; elektrikli araçlar ayrı bir hikâye (bkz. elektrikli aracın sıvıları makalesi).

Amerikan kılavuzu ne diyor

Amerikalı ve Japon üreticiler API ve ILSAC’a (Uluslararası Yağ Standardizasyon ve Onay Komitesi) dayanır. Bidonun üzerindeki “yıldız” ILSAC GF-7A (0W-20, 5W-30 vb.) demektir, “kalkan” ise GF-7B, yalnızca 0W-16 için; ayrıntılar için API SQ ve ILSAC GF-7 makalesine bakın. Kılavuzda GF-5 ya da GF-6A yazıyorsa API’nin kendisi, üreticinin belirttiği viskozitede GF-7A almanızı tavsiye ediyor.

Ancak sınıfın yanında çoğu zaman üreticinin kendi kodu da bulunur ve bu kod her zaman olduğu gibi sınıftan daha ağır basar:

1. Chevrolet, GMC, Buick: dexos1. GM’nin benzinli motorlar için spesifikasyonu; geçerli üçüncü nesil (Gen 3) tüm öncekilerle geriye dönük uyumludur. Eski Avrupa Opel’lerinin dexos2’siyle karıştırmayın (bu konuda GM sonrası Opel makalesine bakın).

2. Ford: numaralı WSS-M2C. Örneğin WSS-M2C960-A1 5W-20, WSS-M2C962-A1 ise 0W-20’dir. Kod sonekiyle birlikte tam okunmalı: aynı viskoziteli iki yağ henüz birbirinin yerine kullanılabilir demek değildir.

3. Jeep, Dodge, Chrysler: numaralı MS-. Çoğunlukla bu MS-6395’tir (ILSAC tabanlı Chrysler standardı), ancak yeni turbo motorlarda başkası da olabilir, bu yüzden numarayı kılavuzdan okuyun.

4. Volkswagen, Audi, BMW. Burada kural olarak Avrupa’dakiyle aynı onaylar geçerlidir (VW 502 00 ya da 508 00, BMW Longlife); yalnızca model yılını VIN ile kontrol edin.

Servis kitapçığı yoksa gereksinimi nerede bulursunuz

İlk ipucu yağ dolum ağzının kapağıdır: örneğin Ford kapağın üzerine viskozite sınıfını yazar. Ama bu yalnızca bir ipucudur: Ford, bazı pikap ve minibüslerde “5W-30” yerine hatalı “5W-20” yazan kapakları değiştirmek zorunda kaldı.

Daha güvenilir yol VIN kodudur. ABD karayolları dairesi NHTSA’nın vPIC çözücüsü onu ücretsiz çözer: model, model yılı, hacim, turbo, yakıt ve çoğu zaman motor kodu. Sonra tam o model yılının kullanım kılavuzu gerekir: üreticilerin çoğu Amerikan kılavuzlarını internette yayımlar.

ACEA yağı ILSAC’ın yerini tutar mı?

Ne API, ne ILSAC, ne de ACEA resmî bir karşılık tablosu yayımlıyor. Ancak standartların kendi rakamları bir şeyler söylüyor ve bunların en önemlisi HTHS: yağın sıcak motorun en yüklü noktalarındaki viskozitesi (bkz. 0W-16 ve 0W-8 yağları makalesi).

Rakamlar yan yana:

Ne zaman olur: 0W-20 ya da 5W-20 yerine C6 (ve C5)

SAE, 0W-20’den en az 2,6 mPa·s HTHS bekler; ACEA C5 ve C6 ise 2,6 ile 2,9 arasını ister: Amerikan 0W-20 ya da 5W-20 yağlarının genellikle bulunduğu aralık tam olarak budur. Ancak doğrudan enjeksiyonlu turbo motor için yalnızca C6 uygundur: C5’te, API SP/SQ ve ILSAC’ta bulunan LSPI testi yoktur. Escape’teki 1.5 EcoBoost bunun örneğidir (ayrıntılar LSPI makalesinde). Kül ve fosfor bakımından gereksinimler biraz farklıdır, ama birbirine zıt değildir.

Bazı 0W-20 bidonlarında ise aynı anda hem ACEA C5 hem de “yıldızlı” API SQ yazar. İki işareti de taşıyan ve doğru viskoziteye sahip bir yağ “ILSAC mı ACEA mı” sorusunu ortadan kaldırır. Kılavuzdaki üretici kodunu (dexos1, Ford WSS…) bidonun üzerinde de arayın. C sınıfları hakkında ACEA sınıflandırması makalesine bakın.

Kılavuzda 5W-30 yazıyorsa durum farklıdır. SAE, 30 viskozite için 2,9’dan itibaren HTHS ister; dolayısıyla C5 ya da C6 yağı 5W-30 olamaz, C2 (2,9’dan itibaren) ise yalnızca kılavuzun kendisi onu belirtiyorsa uygundur. Aksi halde “yıldızlı” ve üretici kodlu 5W-30 alın.

Ne zaman olmaz: A3/B4 ya da C3 ile “koyu yedek”

C3, C4 ve A3/B4 ise HTHS’nin en az 3,5 mPa·s olmasını ister ve bu pratikte tamamen farklı bir viskozitedir. Kılavuzdaki 0W-20 ya da 5W-20 yerine böyle bir yağ doldurmak, viskoziteyi üreticinin öngörmediği şekilde değiştirmek demektir. Üstelik A3/B4 yüksek küllüdür ve fosforu hiç sınırlı değildir. ILSAC’a göre tasarlanmış, hele de partikül filtreli bir motora böyle bir “yedek” hiçbir işe yaramaz. Bu, koşuya “sağlam olsun” diye kışlık bot giymeye benzer: ayaklar korunur, ama kimse onlarla koşmayı planlamamıştı.

Aynı modelin “Avrupalı ikizi”

Bu model Avrupa’da da satılıyor, yani yağı da aynı mı? Duruma göre değişir.

Bazen aynıdır. İngiltere’deki Kia Sportage’ın (NQ5) kullanım kılavuzunda benzinli motorlar için API SN PLUS/SP ya da ILSAC GF-6 sınıfı 0W-20 belirtilmiştir; yani “Amerikan” yağı.

Bazen farklıdır. Çoğunlukla 1.5 EcoBoost motorlu Amerikan Escape, Ford’un Kuzey Amerika spesifikasyonlu 5W-20 yağına göre tasarlanmıştır; aynı motorlu Avrupa Kuga’sı ise Avrupa spesifikasyonu WSS-M2C948-B’ye göre.

Bazen de başka bir ülkede daha geniş izin verilmiştir. Hibrit RAV4’ün Japon kılavuzu 0W-16 önerir, ama bulunmazsa 0W-20’ye, hatta 5W-30’a izin verir. Toyota’nın 0W-16’lı motorlar için Amerikan kılavuzları ise daha katıdır: 0W-20 yalnızca bir sonraki değişime kadar geçici çözümdür.

Dolayısıyla belirleyici olan, tam sizin aracınızın üretildiği pazar, yani VIN’idir. Üreticinin başka bir ülkedeki sahiplere izin verdiği şeyin sizin motorunuzla ilgisi yoktur.

10 bin mil ve Türkiye yolları

Amerikan değişim aralıkları cömert görünür. Toyota, 2010 model yılından itibaren 0W-20’nin zorunlu olduğu araçların çoğunda kademeli olarak 10 000 mile (yaklaşık 16 000 km) geçti. Ford genellikle bir yıl ya da 10 000 mil verir, hangisi önce gelirse. GM ise Oil Life sistemi ne gösterirse göstersin yağın en az yılda bir değiştirilmesi gerektiğini yazar.

Ancak İngiltere’deki Toyota da hibrit RAV4’ü aynı şekilde bakıma alır: yılda bir ya da her 10 000 milde. Yani koşullar belirler. Aynı Toyota, Amerikan bayilerine yönelik bülteninde açıkça şöyle yazar: “özel koşullarda” (toprak yollar, römork çekme, soğukta tekrarlanan kısa yolculuklar, uzun rölanti) hangi yağ doldurulmuş olursa olsun yağ her 5 000 milde (yaklaşık 8 000 km) değiştirilmelidir. Tanıdık geldi mi? Türkiye’deki birçok araç için böyle “özel” koşullar günlük hayattır. Ayrıntılar için bugün yağ değişim aralığı makalesine bakın.

“Amerikalı” araç sahibi ne yapmalı?

1. VIN’den motoru öğrenin ve o model yılının Amerikan kılavuzunu bulun.

2. Viskoziteyi ve kodu satın alın: “yıldızlı” GF-7A (0W-16 için “kalkanlı” GF-7B) yağ ve kılavuzda varsa üretici kodu (dexos1, Ford WSS-M2C…, MS-…). GF-6 yağları 1 Ekim 2026’dan itibaren “yıldız” ve “kalkan” işaretini kaybetti, ancak raflarda hâlâ uzun süre duracak.

3. ACEA yalnızca tam karşılıksa: 0W-20 ya da 5W-20 yerine C6 (C5 yalnızca turbosuz motor için), 0W-16 yerine C7; 5W-30 için karşılık yoktur, o yüzden “yıldızlı” olanı alın. 0W-20 yerine “sağlam olsun” diye A3/B4, C3 ya da 5W-40 doldurmayın.

4. Değişim aralığını özel koşullar sütununa göre hesaplayın: şehirde, kısa mesafelerde ve kışın 16 000 km’den çok 8 000 km, ve yılda bir defadan seyrek değil.

Bir kez daha söyleyeyim: ABD’den gelen araç kuralın istisnası değil, onun doğrulamasıdır: yağı aracınızın üreticisi seçer, hem de aracın üretildiği pazar için. En iyi yağ, kılavuza uyan yağdır.