Kış öncesi büyük bakım

Kış, sürücü için, özellikle yeni başlayan biri için iki nedenle korkutucudur: buzlanma ve soğuklar. Buzlanmaya hazırlık lastik seçimi, yürür aksamın kontrolü ve sürüş becerisinin cilalanması demekse, soğuklara aracınızın neredeyse tüm ana düzeneklerini hazırlamanız gerekir.

İnanın, arabanız için yapmayı unuttuğunuz (ya da bilmediğiniz) her şey, büyük olasılıkla ilk soğuklarla birlikte ortaya çıkar. Bu yüzden kışa önceden hazırlanmak gerekir. Kış için hangi motor yağları uygundur, ilk soğuklardan önce başka neler yapılmalıdır? Kış öncesi büyük bakıma genel olarak neler girmelidir?

Bunun yanında bu yazıda, bence şanzıman yağlarının ve diğer işletme sıvılarının nasıl doğru seçilmesi gerektiği konusuna da biraz değiniliyor.

Nereden ve hangi sırayla başlamalı

Başlangıç noktası mağaza değil, servis kitapçığı olmalı. Büyük bakım için en uygun zaman ekim ve kasımın başıdır: gündüz hâlâ sıfırın üzerinde, ilk kardan sonra ortaya çıkan servis kuyrukları ise henüz yok. Öncelikler basit: önce motorun çalışmasının ve güvenliğin bağlı olduğu şeyler (yağ, yakıt, akü, frenler, lastikler), sonra donabilecek şeyler (soğutma sıvısı, cam suyu), en sonda geri kalan her şey.

Bir akşamda gözden geçirilebilecek liste:

• motor yağı ve filtrelerin son değişim tarihini ve kilometresini hatırlayın;
• soğutma sıvısının donma noktasını kontrol edin;
• fren hidroliğinin en son ne zaman değiştirildiğini bulun;
• direksiyon hidroliği, fren ve cam suyu haznelerindeki seviyelere bakın;
• aküyü ve silecek lastiklerini değerlendirin;
• kuyruk yokken lastik değişimi için randevu alın.

Motor yağı, filtreler ve yakıt

Planlı değişime aralığın yarısından azı kaldıysa, yağı baharda değil sonbaharda değiştiriyorum. Kullanılmış yağ bir sezonda kurum, yakıt ve oksidasyon ürünleri toplar, koyulaşır ve katkılarının bir kısmı tükenmiştir. Taze yağ soğuk çalıştırmada yataklara ve eksantrik miline daha çabuk ulaşır; donda en çok aşınma da çalıştırmadan sonraki ilk saniyelerde olur.

Viskozite, aracın kullanım kılavuzunda yazan olmalı; üretici onayıyla (ACEA, API ya da üreticinin kendi spesifikasyonu) birlikte. W’den önceki sayı yağın soğuktaki davranışını anlatır: SAE J300’e göre 0W yağ motorun yaklaşık −35 °C’ye kadar, 5W −30 °C’ye kadar, 10W ise −25 °C’ye kadar dönmesini garanti etmelidir. Bugün ayrıca “kış yağı” diye bir şey yok. Bir basamak aşağı geçmek, örneğin 10W-40’tan 5W-40’a, ancak kılavuz iklim koşullarınız için iki sınıfa da izin veriyorsa anlamlıdır; ikinci sayı bu sırada değiştirilmez. Bu konuda ayrıntılar için kış motor yağı hakkındaki yazıya bakın.

Yağ filtresi her seferinde yağla birlikte değiştirilir, hava filtresi gözden geçirilir ve gerekirse o da değiştirilir. Dizel için özellikle yakıt filtresi önemlidir: içindeki su donar, yakıttaki parafin ise soğukta filtre elemanını tıkar. Filtrede tortu tahliye musluğu varsa suyu ilk soğuklardan önce boşaltın; filtre zaten aralığının sonundaysa şimdi değiştirin. Sezon başlarken kışlık dizel yakıtı güvenilir istasyonlarda alın, deponuz neredeyse boşken yola çıkmayın ve “her ihtimale karşı” antijeli zaten donmaya başlamış yakıta dökmeyin; doğru kullanımı antijel katkıları hakkındaki yazıda anlatılıyor.

Şanzıman ve diferansiyel

Manuel şanzımana, arka aksa ve transfer kutusuna, üreticinin belirttiği API GL sınıfında ve viskozitede yağ doldurulur. GL-5 her zaman GL-4’ten “daha iyi” değildir: senkromeçli birçok şanzıman tam olarak GL-4 ister, çünkü GL-5’in aktif katkıları demir dışı metal parçalara zarar verebilir. Eskiden kış için şanzımana ve aksa daha akışkan, baharda daha koyu yağ doldurulurdu. Modern dört mevsim 75W-80 ve 75W-90 yağları bu uygulamayı ortadan kaldırdı; dolayısıyla şanzıman yağını “sezona göre” değiştirmek gerekmiyor. Birçok manuel şanzıman zaten bakımsızdır, yalnızca seviyesine ve kaçak olmamasına bakılır.

Otomatik şanzıman, varyatör ya da ıslak kavramalı robotik şanzıman için yalnızca üreticinin spesifikasyonuna uygun sıvı kullanılır: belirli bir ATF standardı ya da CVT için özel sıvı. “Tüm şanzımanlar için” evrensel sıvı burada ikame değildir. Değişim aralığını servis kitapçığından alın; orada “servis ömrü boyunca” yazıyor ama araç şehirde çok kullanılıyorsa, uzman bir servisteki ustaya danışın. Şanzımanda başka nelerin kontrol edileceği şanzıman yağı ve diğer sıvılar hakkındaki yazıda var.

Soğutma sıvısı, fren hidroliği ve diğer sıvılar

Soğutma sıvısının donma noktası hidrometre ya da daha doğrusu refraktometre ile ölçülür. Hazır antifrizler genellikle yaklaşık −35…−40 °C için hesaplanmıştır. Yazın su ilave ettiyseniz kontrol şarttır: seyrelmiş sıvı donabilir ve radyatöre ya da bloğa zarar verebilir. Farklı tipler karıştırılmaz (eski tip antifriz ile karboksilatlı antifriz, farklı teknolojili sıvılar) ve renk burada ölçüt değildir. Değişim aralığı eski tip sıvılar için iki-üç yıldan, modern uzun ömürlüler için beş yıl ve üzerine kadar uzanır. Sıvının durumunun nasıl kontrol edileceği antifriz nedir yazısında ayrıntılı anlatılıyor.

DOT 4 fren hidroliği higroskopiktir: havadaki nemi çeker ve her yıl kaynama noktası düşer. Taze DOT 4 için standart en az 230 °C ister, nem çekmiş için yalnızca 155 °C. Kışın sistemdeki nem bir de korozyon ekler. Servis kitapçığında aksi yazmıyorsa hidrolik yaklaşık iki yılda bir değiştirilir; silikon bazlı DOT 5, DOT 3, DOT 4 ve DOT 5.1 ile karıştırılmaz.

Direksiyon hidroliği haznesinde seviyeye bakılır ve yalnızca içinde zaten olan sıvı eklenir: ATF ya da hidrolik direksiyon için özel sıvı. Birçok modern araçta elektrikli direksiyon var, orada sıvı yoktur. Cam suyu kışlık sıvıyla, sıcaklık payı bırakılarak doldurulur, yazlığın kalanı önceden bitirilir; konsantre etikette yazandan fazla seyreltilmez.

Akü, bujiler, silecekler ve lastikler

Soğukta akü daha az akım verir, marş motoru ise koyulaşmış yağdaki motoru döndürmek zorunda kalır. Tam dolu bir akünün boştaki gerilimi yaklaşık 12,6–12,7 V’tur; 12,4 V ve altını ölçüyorsanız aküyü şarj etmekte fayda var, beş-altı yaşındaysa serviste yük testi yaptırın. Bu arada kutup başlarını temizleyin ve sıkın. Buji değişimi kılavuzdaki programa göre yapılır; dizelde kızdırma bujilerine bakılır: zor soğuk çalıştırma ve beyaz duman çoğu zaman tam olarak bunlara işaret eder.

Silecek lastiklerini yenisiyle değiştirmek daha iyidir, cama donmuş olanları ise asla zorla koparmayın. Kış lastikleri genellikle günlük ortalama sıcaklık sürekli olarak +7 °C’nin altına indiğinde takılır. Kış lastiği zorunluluğu ülkeden ülkeye değişir; gideceğiniz yerin kurallarına bakın. Binek otomobiller için yasal asgari diş derinliği 1,6 mm’dir, ama kış için bu yeterli değildir; en az 4 mm olması istenir. Direksiyon başındaki diğer kış alışkanlıkları için kışın sürüşün 10 kuralına bakın.

Neyi kendiniz yapın, neyi serviste

Seviyeleri kontrol etmek ve sıvıları tamamlamak, cam suyunu ve silecekleri değiştirmek, akü gerilimini ölçmek, antifrizi hidrometreyle kontrol etmek ve kolay ulaşılıyorsa dizel filtresinin tortusunu boşaltmak gayet kendi başınıza yapılabilir. Yağ ve filtre de, bir muayene çukuru ve kullanılmış yağı teslim edecek bir yer varsa, elinizden gelir; yere ya da kanalizasyona boşaltmak olmaz. Serviste yaptırmanız gerekenler: fren hidroliği değişimi (ABS’li araçlarda bazen tarayıcıyla hava alınır), otomatik şanzıman ve varyatör bakımı (seviye sıvı belirli bir sıcaklıktayken kontrol edilir), dizel yakıt filtresi değişimi, akü yük testi ve lastik montajı. Ve tüm değişimlerin tarihlerini ve kilometrelerini servis kitapçığına yazdırmalarını isteyin; gelecek sonbaharda bu size zaman kazandırır.

“Kış koşullarında kullanım” bölümünün tamamını okuyun